محمد رضا واليزاده معجزى
174
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
امنيت در همهجاى لرستان به حدى بوده كه يك نفر به تنهايى و بدون حمل اسلحه مىتوانسته پول يا جنس و مال التجاره خود را صحيحا و سالما به مقصد برساند و احدى مزاحم و متعرض او نشود . كما اينكه در سرتاسر قلمرو فرمانفرمايى همين ظل السلطان كه شامل نواحى غربى و جنوبى ايران و مشتمل بر قريب شانزده ولايت و ايالت بود لرستان و بختيارى و خوزستان و كرمانشاه و كردستان و پشتكوه لرستان يعنى شش ولايت عشاير هم جزو آن بودند ، احدى قدرت تجاوز و تعدى به ديگرى نداشت و نگارنده داستانهايى راجع به امنيت و آرامش لرستان از مرحوم والد و ساير معمرين در خصوص امنيت لرستان به خاطر دارم كه نقل آنها اغراقآميز به نظر خواهد رسيد و كسى باور نمىكند در همين سرزمين لرستان كه تا قبل از سلطنت رضا شاه . . . عشاير آن غير از غارتگرى و راهزنى حرفهاى نداشتند ، چه امنيت كاملى برقرار بوده و همين عشاير كه سلب آرامش و راحتى از چندين شهرستان كرده بودند و تا ساوه و اراك دستاندازى به اموال مردم مىكردند ، چگونه حدود و حقوق ديگران را محترم مىداشتهاند . البته بعيد نيست بعضى طوايف و ايلات به اعتبار خوى عشيرهاى با همديگر نزاعهايى كرده باشند ، ولى تصديق مىفرمايند كه در همهجاى دنيا و بالاخص ايران اينگونه خصومات فيما بين مردم وجود داشته و دارد و با هرجومرج خيلى فاصله دارد . به هر تقدير فعلا در اينباره بيشتر بحث نمىكنيم و از اين مقدمه نتيجه مىگيريم كه سران لرستان به اين علت از ظل السلطان بيم داشتند كه او را شاهزادهاى طماع و بىشفقت و خونخوار دانسته و يقين داشتند كه براى جزيى پولى خانمان آنان را بر باد مىدهد و اصولا از آدمكشى و سفك دما متلذذ مىگردد . كما اينكه در فصل گذشته شواهد و دلايل مبرهن و مورد اطمينان از مواضع و مأخذ موثق ايراد كرديم و احتياج به اشاره مجدد نداريم . اين نوع شايعات كه غالبا پيرايههايى نيز بر آن بسته مىشود ، سران عشاير و رؤسا طوايف و ايلات را سخت ترسانيده و به دست و پا انداخته بود كه اگر بتوانند " علاج واقعه را پيش از وقوع بكند " كه اين كار احتياج به مشورت و همفكرى و چارهجويى داشت . جلسه مشورت خوانين سران لرستان كه هميشه بر سر تقرب به دستگاه حكومت و اشغال پستهاى مهم و مشاغل حساس از قبيل پيشكارى حكومت و رياست طايفه و اجاره ماليات طوايف و غيره باهمديگر رقابت مىورزيدند ، در اين هنگام كه يك بلاى ناگهانى بديشان روى آورده و جان و مال آنان را